Χειρώνεια παιδεία

Ανοίγουν τα σχολεία πάλι. Για πολλά παιδιά το ξεκίνημα μιας διαδικασίας που θα τους προσφέρει κάποιες ικανότητες, κάποια προσόντα, που θα τους επιτρέψουν να εργαστούν, να ενταχθούν στους μηχανισμούς και τις συμβάσεις μια κοινωνίας. Είναι όμως αυτή η παιδεία, που προσφέρει το σχολείο, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και αλλού, η σωστή παιδεία; Είναι αυτή η παιδεία που διαμορφώνει ελεύθερες συνειδήσεις, απενοχοποιημένους, δημιουργικούς. θαρραλέους, αλλά και υπεύθυνους ανθρώπους; Μήπως αποσκοπεί μόνο στην παραγωγή καλών γραναζιών μιας μηχανής; Μήπως είναι ένα εργοστάσιο παραγωγής γραναζιών ειδικής χρήσης, τόσο διαφοροποιημένων ώστε να μην μπορούν και να μην τολμούν αν υπάρξουν εκτός της μηχανής, που να μην τολμούν καν να σκεφτούν για τη χρησιμότητα της μηχανής ή το ενδεχόμενο αντικατάστασής της; Μήπως είναι μια παιδεία ξεσκαρταρίσματος που διαλέγει το χρήσιμο για αυτήν καλό γρανάζι και στέλνει στο περιθώριο το άχρηστο (για αυτήν);

.

Βέβαια, υπάρχουν κάποια μαθήματα λογοτεχνίας, φιλοσοφίας, αλλά τι να καταλάβει ο μικρός άνθρωπος από αυτά όταν το σχολείο δεν του παρουσιάζει με προσεκτικά βήματα τον έρωτα και τον θάνατο και τον πόνο και τα πάθη των ανθρώπων; Θα τα μάθει από το σπίτι αυτά το παιδί; Δεν νομίζω, μάλλον θα μάθει τα στερεότυπα και τα συμπλέγματα των γονιών του, θα μάθει να αποστρέφει το βλέμμα από τις καθοριστικές παραμέτρους της ύπαρξης, από το μεγάλο κενό, και θα ζει φοβισμένα και στρεβλά, με δειλία και επιθετικότητα. Τι να καταλάβει ο μαθητής από φιλοσοφία και λογοτεχνία όταν κανένας δεν του κάνει νύξη για τον μεθυστικό εκστατικό χορό μέσα στη σάλα που δεν έχει όρια και τοίχους, όταν κανένας δεν του μαθαίνει για τον εαυτό του; Μαθαίνει για τη γαρνιτούρα χωρίς το κυρίως πιάτο.

.

Αλλά υπάρχουν άλλα ακόμη βασικότερα πριν καν να φτάσουμε σε αυτό το επίπεδο. Τι σόι παιδεία είναι αυτή που δεν σου μαθαίνει τα φυτά που φυτρώνουν στην αυλή του σχολείου σου ή στα πεζοδρόμια ή στα γύρω βουνά; Τι σόι παιδεία είναι αυτή που δεν σου μαθαίνει πώς να παρέχεις στοιχειωδώς τις πρώτες βοήθειες, να επιδένεις ένα τραύμα; Τι σόι παιδεία είναι αυτή που δεν σου μαθαίνει κάποια πράγματα για το πώς να φροντίζεις ένα ανήμπορο, έναν ηλικιωμένο; Το σόι παιδεία είναι αυτή που δεν σου μαθαίνει να ζυμώνεις ένα ψωμί, να μαγειρεύεις ένα φαγητό, να φροντίζεις τον εαυτό σου, να ζεις από τη φύση της περιοχής σου; Τι σόι παιδεία είναι αυτή που δεν σου μαθαίνει σχεδόν τίποτα για την πανίδα και τη χλωρίδα της χώρας σου, για τις φαρμακευτικές ιδιότητες των φυτών; Πώς θα καταλάβεις τον ουρανό αν δεν πιάσεις τη λάσπη;

.

Φαντάζομαι μερικές φορές μια εντελώς διαφορετική παιδεία, με μαθήματα που παραδίδονται περισσότερο στην ύπαιθρο παρά σε τάξεις. Μια παιδεία όπου η θεωρητική γνώση συμπληρώνει και ερμηνεύει το βίωμα. Τάξεις παιδιών που κάνουν περιπάτους συνοδεία των δασκάλων τους στην ύπαιθρο με προσοχή και διακριτικότητα απέναντι στα πλάσματα της φύσης. Φαντάζομαι μια παιδεία όπου δεν ανατέμνονται ζώα, αλλά παρατηρούνται με αγάπη και θαυμασμό να ζουν τις ζωές τους στο φυσικό τους περιβάλλον. Φαντάζομαι τάξεις φιλοσοφίας κάτω από υπεραιωνόβια δέντρα και, σε κάποιο ωριμότερο στάδιο, επισκέψεις σε νοσοκομεία, σε μαιευτήρια… σε νεκροτομεία. Φαντάζομαι μια παιδεία που διδάσκει τη σιωπή και την αποδοχή του θανάτου, που αντικαθιστά τα θρησκευτικά με στοιχεία διαλογισμού και στωικισμού, ψυχολογίας, αλλά και που ενθαρρύνει την ευαισθησία και που δεν πασχίζει να την ξεριζώσει από τις καρδιές δημιουργώντας συμπλεγματικούς και ψυχικά αναπήρους. Η αληθινή ευαισθησία εκδηλώνεται μπροστά στην πραγματικότητα, όχι κρυφά από αυτήν. Τα σημερινά πρότυπα για τους άνδρες και τις γυναίκες δεν δημιουργούν δυνατούς ανθρώπους, αλλά χειραγωγούμενους ηλιθίους, τρελούς.

.

Φαντάζομαι μια παιδεία που δεν ξεσκαρτάρει, αλλά παρέχει αναρίθμητες διεξόδους για να εκδηλώσει κάθε παιδί τις κλίσεις και τα ταλέντα του. Φαντάζομαι μια παιδεία που δεν διδάσκει, αλλά καλλιεργεί την αγάπη και τη δημιουργικότητα, που αναγνωρίζει ότι τελικός νόμος και κριτής των πάντων είναι η ατομική συνείδηση και ότι δεν πρέπει ποτέ κάποιος να επιτρέπει να τον απομακρύνουν από αυτό το κέντρο. Φαντάζομαι μια παιδεία που θα συμβάλλει στην ανάπτυξη ανθρώπων που ζουν αδίστακτα αγαπώντας και θα σκοτώνει τον υπάνθρωπο που υπάρχει μέσα σε κάθε άνθρωπο και αποτελεί το σημερινό πρότυπο του φοβισμένου εργαλειακού/χρήσιμου/επιτυχημένου ή περιθωριοποιημένου ανθρώπου. Ο άνθρωπος, όπως κάθε συναισθανόμενο ον, δεν αποτελεί μέσο, αλλά σκοπό, είναι το Α και το Ω, είναι ο Ων, όπου υπάρχει άνθρωπος δεν υπάρχει περιθώριο, υπάρχει κέντρο και αυτή πρέπει να είναι η αρχή κάθε συστήματος παιδείας.

.

Μου έρχεται στο νου μια σκηνή των εφηβικών μου χρόνων, τότε που για μένα το σχολείο ήταν ένα γκρίζο, μισητό μέρος, και ας ήμουν καλός μαθητής (όχι αριστούχος). Πήγαινα με τον φίλο μου τον Σ στο φροντιστήριο, κάπου γύρω από την Κάνιγγος, και κάποια στιγμή χαζεύαμε μαγεμένοι σε μια βιτρίνα τους τότε (80’s) πρωτόγονους υπολογιστές και άλλα ηλεκτρονικά. Σε μια στιγμή κάποιος έρχεται από πίσω και κατεβάζει τα χέρια του στους ώμους μας. Ήταν ένας από τους καθηγητές του φροντιστηρίου. «Σας αρέσουν αυτά, ε; Να διαβάζετε για να βγάζετε λεφτά όπως εγώ και να αγοράζετε ό,τι θέλετε.» Από τότε μου είχε φανεί απίστευτα χυδαίο. Να διαβάζεις, για ποιο λόγο; Για να αγοράζεις, για να σε αναγνωρίζει η κοινωνία, για να είσαι «κάποιος». Ο ετεροκαθοριζόμενος, αλλοτριωμένος, υποδουλωμένος άνθρωπος. Το αντίθετο από αυτό που πρέπει να παράγει η παιδεία. Αλλά αυτό πουλούσε ο συγκεκριμένος, αυτό παράγει η παιδεία μας.

.

Δεν μου κάνει λοιπόν εντύπωση που σήμερα τόσο συχνά μπορεί να περάσουμε έναν άνθρωπο μέσα από δύο δεκαετίες εκπαίδευσης, με μεταπτυχιακά και δεν συμμαζεύεται, και πάλι να έχουμε ένα άθλιο και ακόμη και άξεστο ανθρωπάκι. Έναν άνθρωπο ανήθικο με την πιο βαθιά έννοια της λέξης ή, αν αντιπαθείτε την έννοια της ηθικής, έναν άνθρωπο μη ακέραιο, έναν άνθρωπο λειψό.

.

Φαντάζομαι μερικές φορές την παιδεία της κοινωνίας στην οποία θα ήθελα να ζω. Για αυτό που ονομάζεται σήμερα παιδεία δεν τρέφω παρά τη βαθύτερη περιφρόνηση. Ναι, πήρα πολλά από το σχολείο, αλλά και πολύ σκουπίδι, ακόμη προσπαθώ να τα ξεχωρίσω.

.

Γιατί τα έγραψα τώρα αυτά; Ίσως απλώς να έχω απωθημένα.

.

Hey teacher leave the kids alone! (Θυμάμαι τις διαμαρτυρίες γονιών, δασκάλων, παππάδων όταν προβλήθηκε η ταινία The Wall στην Ελλάδα).

La mala educación

Διαβάζω για άλλη μια θεόπνευστη και σωτήρια μεταρρύθμιση που θα σώσει την παιδεία μας, εδώ, και το μόνο που μπορώ να σκεφθώ είναι πόσο ανούσια είναι όλα αυτά, πόσο άσχετα με αυτό που πραγματικά σημαίνει η λέξη παιδεία. Θα έλεγε κάποιος ότι τόσα χρόνια στο Δημοτικό, στο Γυμνάσιο, στο Λύκειο έχουν ως μοναδικό σκοπό να περάσει το παιδί στο πανεπιστήμιο για να πάρει ένα «κωλόχαρτο» και μερικά παραπάνω μόρια για το διορισμό. Πόσοι θυμούνται ότι βασική αποστολή της παιδείας, κύρια της πρωτοβάθμιας, όπου κατασκευάζονται οι νομείς, και μετά της δευτεροβάθμιας, όπου ολοκληρώνεται το σκάφος, είναι να παίρνει σάρκα και να πλάθει ανθρώπους, καλά σκαριά, έτοιμα να αντιμετωπίσουν την καταιγίδα του κόσμου; Όλα τα άλλα είναι υπερκατασκευή, αν γίνει το λάθος νωρίς, όλα τα μετά είναι μάταια.

Αντί για αυτό, όλο το σύστημα λειτουργεί σαν μια ανεστραμμένη πυραμίδα. Ελάχιστη σημασία δίδεται στο Δημοτικό και τους δασκάλους που πλάθουν χαρακτήρες, κάπως μεγαλύτερη στο Γυμνάσιο, καθώς το Λύκειο φαίνεται στο ορίζοντα, πανικός στο Λύκειο, για να μπει κάπου το παιδί... για να γίνει δικηγόρος, μηχανικός, μαθηματικός, οικονομολόγος, φιλόλογος, «δάσκαλος» (τα εισαγωγικά επίτηδες), ο,τιδήποτε, εκτός από άνθρωπος. Έχω την εντύπωση ότι η παιδεία, όπως έχει σήμερα, περισσότερο διαστρέφει και σπάει, παρά ανορθώνει και ενδυναμώνει. Ίσως να παράγει υπαλλήλους, τσιράκια, επαναστάτες της πεντάρας, εξουσιαστές και συμπλεγματικούς, αλλά δεν οικοδομεί χαρακτήρες, χαρακτήρες μοναδικούς, άξιους τον καθένα με τον δικό του, ιδιαίτερο τρόπο, ελεύθερους ανθρώπους που ακολουθούν τις κλίσεις τους. Στο Δημοτικό, ο τρυφερός βλαστός παραδίδεται σε μίζερους, περιφρονημένους δασκάλους με αποστολή να κρατούν τα παιδιά όσο οι γονείς είναι στη δουλειά και να τους μαθαίνουν το άγχος, το φόβο, την απέχθεια για το βιβλίο και τη γνώση, την κουτοπονηριά, την υποκρισία και το σκύψιμο του κεφαλιού μπροστά στην εξουσία.

Hey, teacher, leave those kids alone!*

Δεν λέω ότι τα παραπάνω είναι νομοτελειακά και έχουν καθολική ισχύ, αλλά δεν θα έπρεπε να δούμε κάποια στιγμή την παιδεία με γνώμονα την εξορισμού αποστολή της και όχι με βάση το γεγονός ότι η κυρά τάδε θέλει να κοκορεύεται ότι ο γιόκας της μπήκε στο πανεπιστήμιο και ο κυρ δείνα θέλει ο γιος του να πάρει το γραφείο, αλλιώς θα πάρει ο διάολος την κυβέρνηση; Αν υπέστην ένα πολιτισμικό κλονισμό στην Αγγλία ήταν το πόσο λιγότερο, για να μην πω ελάχιστα, ενδιαφέρονταν οι άνθρωποι για την πανεπιστημιακή εκπαίδευση, τουλάχιστον από μόνη της, ξεκομμένη από άλλα επιτεύγματα στη ζωή. Το ακριβώς αντίθετο της λατρείας «του κωλόχαρτου». Εντάξει το πτυχίο, αλλά τι έχεις κάνει; Τι πάστας άνθρωπος είσαι; Έχεις ταξιδέψει; Έχεις εργαστεί; Έχεις προσφέρει; Έχεις χαρακτήρα; Θα ανατραπείς με το πρώτο κύμα που θα σε βρει στα ανοιχτά; Αυτά αναζητούνται πρώτα όταν σε ζυγίζουν, στην επαγγελματική και κοινωνική ζωή, το χαρτί είναι το κερασάκι στην τούρτα. Είσαι ένας μπούλης που πήρε ένα χαρτί; Θα πρέπει να το συμπληρώνεις με πολλούς τόνους ταλέντου και ευφυΐας για να «αξίζεις το αλάτι σου».

Δεν είμαι ειδικός για να πω ακριβώς τι πρέπει να γίνει, ονειροπολήματα έχω μόνο να προσφέρω, άι χαβ ε ντριμ, που λένε. Πρώτο μέλημα της παιδείας, να γνωρίζει στους βλαστούς του ανθρώπου τη φύση τους και τη φύση, το «κατά φύσιν ζην». Το σχολείο δεν πρέπει να είναι μακριά από τη φύση, η φύση είναι το σχολείο. Βλέπεις αυτές τις τσιμεντένιες φυλακές και σκέφτεσαι τι ψυχές βγαίνουν από εκεί. Το παιδί πρέπει από τα πρώτα χρόνια να μαθαίνει τη φύση και να τη σέβεται, όπως και τα πλάσματά της, όχι να τα αποστρέφεται σαν «βρωμιές» ούτε να τα θεωρεί παιχνίδια. Δεν υπάρχει η φύση και εμείς, υπάρχει η φύση. Ακόμη, πρέπει να μαθαίνει βασικές αρχές της αυτάρκειας και της επιβίωσης, του ζην του ατόμου, της κοινωνίας, της ανθρωπότητας. Μετά από αυτό, το πρώτο, θεμελιώδες βήμα ακολουθεί αβίαστα το δεύτερο, το «εναρέτως ζην», το «ευ ζην». Παράλληλα, το ατομικό ταλέντο, η κλίση, πρέπει να ενθαρρύνονται και να καλλιεργούνται - Δεν θα μάθω ποτέ αν θα μπορούσα να κάνω κάτι περισσότερο στη ζωγραφική ή στο σκίτσο, έχασα περίπου εικοσιπέντε χρόνια που δεν ασχολήθηκα καθόλου, είχα ένα ταλέντο, λέγανε, μικρός, το νάρκωσε το σχολείο και έσβησε κάθε ενδιαφέρον για αυτό μέσα μου, έπρεπε να γίνω κάτι «σοβαρό». Πριν από μερικά χρόνια το ξαναεπισκέφτηκα. Αν θέλουμε να βρούμε έναν μπούσουλα, ας αφουγκραστούμε τους μύθους, κάτι ήξερε ο δάσκαλος των ηρώων, ο Χείρωνας που δίδασκε τη φύση, την αρετή και μετά τις τέχνες. Έκανε τον Ασκληπιό γιατρό και τον Αχιλλέα πολεμιστή.

Δεν χρειαζόμαστε «παιδεία» που να παράγει αμόρφωτους και ανερμάτιστους γιάπηδες ή κοινωνικούς αγωνιστές της θεσούλας και της τρίχας, ούτε «αποτυχόντες», ανθρώπους δηλαδή που μπορεί να είχαν χίλια ταλέντα και δυνατότητες που δεν ενδιέφεραν τον εξεταστή ούτε προσπάθησε να καλλιεργήσει κανένας.

All in all it’s just another brick in the wall!*

Χρειαζόμαστε παιδεία που να παράγει ενάρετους ανθρώπους, ανθρώπους που μπορούν να ζήσουν σε αρμονία με τον κόσμο και τους άλλους ανθρώπους, τα υπόλοιπα είναι εύκολα. Δεν είναι το βασικό θέμα της παιδείας οι βάσεις ή η εισαγωγή στα πανεπιστήμια, αλλά πάλι, τι ξέρω εγώ...

Αφιερώνεται στους ελάχιστους πραγματικούς δασκάλους που γνώρισα.

*Pink Floyd, The Wall.

Πανεπιστημιακό άσυλο = Ψυχιατρικό άσυλο

- Τις αυτοκτονίες φαντάρων τις μετρούν, τις αυτοκτονίες φοιτητών τις μετράει κανένας;

Από το Νέο Ερμηνευτικό Λεξικό της Νέας Ελληνικής Περαστικού:

Πανεπιστημιακό άσυλο: Θεσμός που προστατεύει από συλλήψεις και διώξεις εγκληματικά στοιχεία, εξτρεμιστικές ομάδες και κάθε είδους παρανομούντες που βρίσκονται σε χώρους ιδρυμάτων της ανώτατης εκπαίδευσης έτσι, ώστε αυτοί να μπορούν να καταστρέφουν την περιουσία των πανεπιστημίων και να ασκούν ανενόχλητοι βία στο διδακτικό και άλλο προσωπικό και σε αντιδραστικούς φοιτητές που βρίσκονται στο πανεπιστήμιο για να αποκτήσουν γνώσεις.

Πανεπιστημιακό άσυλο, νομίζω ότι αυτές οι δύο λέξεις εμπεριέχουν όλο τον παραλογισμό της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας. Ένας θεσμός που υποτίθεται ότι θα επέτρεπε στην ακαδημαϊκή κοινότητα να λειτουργεί σε ένα προστατευμένο περιβάλλον ελεύθερης αναζήτησης της γνώσης, μελέτης και υψηλού επιπέδου διαλόγου και ανταλλαγής απόψεων γίνεται ακριβώς ένα μέσο που της επιβάλλει ένα καθεστώς τρομοκρατίας και βίας από τους γνωστούς αναρχοαριστερούς στρατούς (μερικούς ανερμάτιστους τρελιάρηδες βασικά ή κομματόσκυλα) και άτομα με παραβατική συμπεριφορά.

Έχουμε ή δεν έχουμε παιδεία και πώς θα αποκτήσουμε παιδεία και εκπαιδευτικό σύστημα... βαρέθηκα αυτή τη συζήτηση. Η κοινωνία και το εκπαιδευτικό σύστημα στη χώρα μας εδώ που έχουν φτάσει τα πράγματα δεν έχουν ανάγκη από συναίνεση, η συναίνεση αυτής της κοινωνίας σημαίνει συναινετικό χαμό. Η κοινωνία μας έχει ανάγκη από ρήξεις, πραγματικές, όχι γιαλαντζί όπως η ευημερία της και οι κάθε είδους φούσκες της. Για να αποκτήσεις παιδεία, όταν δεν έχεις, ξεκινάς από χαμηλά, από τους καμπινέδες. Αν δεν έχεις καθαρό μέρος να αφοδεύσεις ή μέρος όπου μπορείς να αφοδεύσεις χωρίς να φοβάσαι ότι θα σου την πέσει κάποιο πρεζόνι, δεν έχεις ούτε παιδεία. Αν δεν μπορείς να ανοίξεις το βιβλίο σου χωρίς να έχεις το νου σου πώς θα προφυλαχθείς από τους αγνούς εσω-πανεπιστημιακούς και εξω-πανεπιστημιακούς αγωνιστές, δεν έχεις παιδεία. Πρώτα καταργείς το πανεπιστημιακό άσυλο, αντικαθιστάς την τρομοκρατία του κάθε τρελιάρη που κραδαίνει ένα καδρόνι με την τρομοκρατία του αστυνομικού ή του σεκιουριτά που σε μπουζουριάζει στο αμφιθέατρο επειδή απειλείς και βρίζεις τον καθηγητή σου ή έναν συμφοιτητή σου, πετάς έξω τις κομματικές και πολιτικές οργανώσεις, καθαρίζεις τα πανεπιστήμια από κάθε αφισοκόλληση εκτός των πινάκων ανακοινώσεων, ορίζεις τους χώρους για κάθε δραστηριότητα και μετά, σιγά- σιγά αποκτάς ανώτερη παιδεία.

Η δημοκρατία ήταν πάντα κατάληξη μιας επίπονης διαδικασίας, ποτέ αφετηρία, το ίδιο και η παιδεία. Μπορεί όταν κλείνει ένα σχολείο ανοίγει μια φυλακή, αλλά για να ανοίξεις πανεπιστήμιο στη σημερινή Ελλάδα, πρέπει πρώτα να έχεις έτοιμες μερικές φυλακές.

Για να φτιάξει η παιδεία, δεν χρειάζεσαι από το πρώτο βήμα χρήματα, καθηγητές με περγαμηνές, συστήματα, υποδομές, αυτά έρχονται σε δεύτερη φάση, πρώτα, όπως καθετί, χρειάζεσαι ένα γερό καθάρισμα και ενδεχομένως μερικές σβουριχτές καρπαζιές. Χρειάζεσαι χώρο, κυριολεκτικά και μεταφορικά, για διδασκαλία και έρευνα.

Μου αρέσει που μερικοί ρωτούν γιατί οι φοιτητές που θέλουν να ασχοληθούν με τα μαθήματά τους δεν αντιδρούν πετώντας οι ίδιοι τους ταραξίες έξω από τις σχολές τους. Η δική μου άποψη είναι ότι καλά κάνουν και δεν αντιδρούν, δεν πας στο πανεπιστήμιο για να αποκτήσεις πολεμικά τραύματα που θα επιδεικνύεις αύριο στα εγγόνια σου ούτε για να εκτεθείς σε θανάσιμο κίνδυνο. Είναι ευθύνη τους κράτους και των οργάνων του να σου εξασφαλίσουν ένα ασφαλές περιβάλλον μάθησης.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ 1. Η συζήτηση του πώς κάποιοι νέοι άνθρωποι εγκλωβίζονται στις ιδεολογίες της κακομοιριάς και της βίαιης αντίδρασης απέναντι σε κάθε προσπάθεια αλλαγής (δεν πιστεύω ότι υπάρχει αλλαγή που θα τους έβρισκε σύμφωνους, εκτός ίσως από την εγκαθίδρυση της δικτατορίας του προλεταριάτου) έχει να κάνει με τη γενική νοσηρότητα της κοινωνίας μας και τη σχιζοφρένειά της που από τη μία εμμένει ιδεολογικά σε ψεύτικες «αναλλοίωτες» αξίες και από την άλλη, στην πράξη, δείχνει ότι δεν γνωρίζει νόμο. Είναι μια στείρα κοινωνία, συντηρούμενη από τα αποφάγια των άλλων που καμώνεται ότι σνομπάρει ενώ καταβροχθίζει με βουλιμία. Μια κοινωνία υποκριτική που το μεγαλύτερο έλλειμμά της είναι κάποια στοιχειώδης λογική (δες τις αντιδράσεις σε ένα πρακτικό ζήτημα, όπως η ανάγκη των ομοφυλοφίλων να έχουν και αυτοί κάποιο πλαίσιο για να βάλουν σε τάξη τη ζωή τους).
.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ 2. Ναι, ξέρω ότι οι παραπάνω προτάσεις είναι εκτός πραγματικότητας.

The lunatics have taken over the asylum.

Κάποια σημεία για την ανώτατη παιδεία

- Φυσικά και μπορούμε να του κάνουμε ό,τι θέλουμε, μας καλύπτει το άσυλό του!

> Το κράτος οφείλει να διασφαλίζει τη δυνατότητα πρόσβασης όλων στην ανώτατη παιδεία, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να τη μονοπωλεί! Το ένα απέχει έτη φωτός από το άλλο.

> Το κρατικό μονοπώλιο της ανώτατης παιδείας (γιατί μόνο αυτής αλήθεια, γιατί όχι των άλλων βαθμίδων;) συνιστά σύμπτωμα ολοκληρωτισμού. Αυτό το οποίο πάντοτε απαιτεί δικαιολόγηση και τεκμηρίωση είναι η απαγόρευση, όχι η ελευθερία να κάνεις κάτι.

> Η παιδεία είναι στόχος και όχι μέσο εξυπηρέτησης αλλότριων στόχων κρατικής πολιτικής. Αυτό για όσους υποκριτικά αναφέρονται σε δευτερογενή θέματα (μαρασμός περιφερειακών πανεπιστημίων, εάν θα ωφεληθούν ή όχι τα κρατικά πανεπιστήμια από τον ανταγωνισμό κ.λπ.). Ένα ιδιωτικό πανεπιστήμιο υπηρετεί το σκοπό της παροχής παιδείας, όπως και ένα κρατικό πανεπιστήμιο. Η εκπλήρωση αυτής της αποστολής είναι η μοναδική προϋπόθεση που χρειάζεται. Σε περίπτωση αναθεώρησης του άρθρου 16, είμαι αντίθετος στο να επιτραπεί η ίδρυση αποκλειστικά μη κρατικών πανεπιστημίων με τον περιορισμό αυτά να είναι "μη κερδοσκοπικά". Πρέπει να επιτραπεί και η ίδρυση ιδρυμάτων κερδοσκοπικού χαρακτήρα. Εάν είμαι διατεθειμένος να διαθέσω τα χρήματά μου για να αποκτήσω παιδεία και κάποιος ο οποίος πληροί τις προϋποθέσεις είναι διατεθειμένος να μου την παράσχει, δεν έχει κανένας δικαίωμα να απαγορέψει αυτή τη συναλλαγή. Η παιδεία είναι πλούτος, με όποιον τόπο και αν αποκτάται, και η κοινωνία έχει κάθε συμφέρον αναγνώρισης των προσόντων που αποκτά κάποιος με τις σπουδές του.

> Είναι μεγάλη υποκρισία να μιλάμε για δωρεάν δημόσια ανώτατη εκπαίδευση όταν το κόστος σπουδών, π.χ. σε μια άλλη πόλη, είναι τόσο δυσβάσταχτο, ώστε πολλές φορές να συμφέρουν οικονομικά οι σπουδές στο εξωτερικό. Πραγματικά, σε ένα πανεπιστήμιο της Αγγλίας (αναφέρομαι στη χώρα διότι φοίτησα εκεί) μπορεί να έχει κάποιος εξαιρετικά χαμηλό κόστος στέγασης και σίτισης, σε αξιοπρεπέστατες υποδομές (δεν θέλω να αναφερθώ στις αντίστοιχες υποδομές των ελληνικών πανεπιστημίων). Είναι ντροπή και κατάντια να αντιτείνουν κάποιοι ξεδιάντροπα ότι εάν ιδρυθούν ιδιωτικά πανεπιστήμια θα μαραζώσουν τα περιφερειακά κρατικά πανεπιστήμια με δυσμενείς οικονομικές συνέπειες για τις τοπικές κοινωνίες, αποδεχόμενοι ουσιαστικά την αφαίμαξη και τη στυγνή εκμετάλλευση που υφίστανται οι σπουδαστές και οι οικογένειές τους για σπουδές σε ανεπαρκή ιδρύματα. Με άλλα λόγια, το κράτος, αδυνατώντας να ενισχύσει με ορθολογικό τρόπο την περιφέρεια, παραδίδει βορά στα χέρια των τοπικών ιδιοκτητών παραπηγμάτων και σε άλλα τοπικά συμφέροντα τους φοιτητές και τους γονείς τους, και αυτό είναι αποδεκτό! Εύγε!

> Τις ανησυχίες πολλών, ιδίως ακαδημαϊκών, για το πώς θα διασφαλίζεται η ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης από τα ιδιωτικά πανεπιστήμια μόνο ως φαιδρότητα μπορώ να την εκλάβω, με δεδομένο το επίπεδο δαπέδου πολλών ελληνικών πανεπιστημίων και της χαμηλής ποιότητας της ανώτατης εκπαίδευσης στην Ελλάδα εν γένει (με βάση και αξιολογήσεις διεθνών οργανισμών). Πέραν του όποιου πλαισίου μπορεί να ισχύει και των μηχανισμών αξιολόγησης (αλήθεια, αυτή την "αξιολόγηση" δεν είναι που πεισματικά αρνούνται οι πανεπιστημιακοί για τα κρατικά πανεπιστήμια όπου διδάσκουν;), η καλύτερη εξασφάλιση για το επίπεδο των σπουδών ενός ιδιωτικού πανεπιστημίου είναι ότι αυτός ο οποίος πληρώνει για τις σπουδές του, απαιτεί συνήθως αυτές να έχουν κάποιο αντίκρισμα στην αγορά εργασίας. Τελικά, οι αντιρρήσεις που εκφράζονται για τις όποιες μεταρρυθμίσεις φάσκουν και αντιφάσκουν. Πότε ανησυχούν για την ποιότητα των ιδιωτικών πανεπιστημίων που θα ιδρυθούν, πότε ανησυχούν για το πώς θα τα ανταγωνιστούν τα κρατικά πανεπιστήμια, συχνά οι ίδιοι άνθρωποι, στην ίδια συζήτηση. Η ουσία είναι να μη γίνει καμία αλλαγή και να μείνουν όλα ως έχουν.

> Τα χρήματα δεν είναι πανάκεια για τα προβλήματα της παιδείας μας όπως θέλουν να μας πείσουν μερικοί, καλοπροαίρετα ή υστερόβουλα. Η έλλειψή τους είναι πρόβλημα, αλλά μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούν σήμερα τα πανεπιστήμια, η ασυδοσία, η απουσία ελέγχου η απουσία αξιολόγησης και το γεγονός ότι τα περισσότερα λειτουργούν σχεδόν αποκλειστικά ως εξεταστικά κέντρα όπου οι φοιτητές προσέρχονται περιοδικά για να υποβληθούν σε κάποιες εξετάσεις. Γιατί δεν μετατρέπονται σε ιδρύματα φοίτησης δι' αλληλογραφίας; Ακόμη καλύτερα, προτείνω την κατάργηση των εισαγωγικών εξετάσεων και όποιος πολίτης θέλει και έχει διάθεση για μελέτη, να διαβάζει μόνος του μερικά συγγράμματα, να προσέρχεται σε ένα πανεπιστήμιο, να γράφει εξετάσεις και όταν με το καλό μετά από χρόνια και καιρούς συμπληρώνει τα απαιτούμενα μαθήματα, να λαμβάνει ένα πτυχίο.

> Μεγάλο μέρος των αντιδράσεων οφείλεται στην εδραιωμένη στη χώρα μας αντίληψη του να θεωρείται ένα δημόσιο λειτούργημα/ίδρυμα/υπηρεσία/τομέας ιδιωτικό μαγαζάκι το οποίο πρέπει να ελέγχουν αποκλειστικά οι υποτιθέμενοι λειτουργοί του και το οποίο συχνότατα χρησιμοποιούν για να υπηρετούν τα δικά τους ιδιωτικά συμφέροντα, σκοπιμότητες (πολιτικές ή άλλες), ακόμη και για την υπεξαίρεση δημόσιου ή κοινοτικού χρήματος (πόσες τέτοιες υποθέσεις δεν έχουν δει το φως της δημοσιότητας;) Η διαφθορά και η αθέμιτη συναλλαγή ζει και βασιλεύσει και στο χώρο της εκπαίδευσης όπως και σε άλλους τομείς. Τα πανεπιστήμια δεν είναι υπόθεση των ακαδημαϊκών περισσότερο από όσο η αστυνομία είναι υπόθεση των αστυνομικών ή η δικαιοσύνη είναι υπόθεση των δικαστικών.

> Για όσους δεν το έχουν πάρει χαμπάρι, είτε αλλάξουμε είτε δεν αλλάξουμε το άρθρο 16, είτε θέσουμε είτε δεν θέσουμε τον περιορισμό περί μη κερδοσκοπικών μη κρατικών πανεπιστημίων, πολύ σύντομα η ΕΕ θα μας υποχρεώσει σε αναγνώριση των τίτλων σπουδών που έχουν χορηγηθεί από εργαστήρια ελευθέρων σπουδών στην Ελλάδα και τα οποία συνεργάζονται με ευρωπαϊκά πανεπιστήμια. Μόνο εγώ βλέπω το σχιζοφρενικό της κατάστασης σε ένα περιβάλλον όπου το σύνταγμα θα εξακολουθήσει να απαγορεύει την ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων ή θα επιτρέπει την ίδρυση μόνο μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων, θα αναγνωρίζονται παράλληλα πλήρη δικαιώματα πανεπιστημιακών σπουδών σε αποφοίτους των εν λόγω ιδιωτικών και κερδοσκοπικών ιδρυμάτων; Επίσης, θα αναγνωρίζουμε τη δυνατότητα παροχής τέτοιων σπουδών σε κάθε ιδιώτη που θα έχει εξασφαλίσει τη σχετική συνεργασία με ένα εκπαιδευτικό ίδρυμα του εξωτερικού, ουσιαστικά ανεξαρτήτως κύρους, αρκεί να λειτουργεί νόμιμα σε κράτος της ΕΕ, αλλά θα την αρνούμαστε σε κάθε εγχώριο φορέα, ανεξαρτήτως δυνατότητας παροχής υψηλού επιπέδου σπουδών, εάν δεν έχει αυτή τη συνεργασία; Ησυχία παρακαλώ, η χώρα/η κυβέρνηση/οι εκπαιδευτικοί/οι φοιτητικές οργανώσεις κοιμούνται... ή κάνουν πως κοιμούνται.

> Κάποιοι φαίνεται ότι προτιμούν τη μετανάστευση φοιτητών και τη μεγάλη απώλεια χρημάτων στο εξωτερικό για την ενίσχυση των εκεί ιδρυμάτων, ακόμη και σε χώρες με πανεπιστήμια β' διαλογής, οι σπουδές στα οποία όμως αναγνωρίζονται από το ελληνικό κράτος, παρά την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων στο εσωτερικό, με τις συνεπαγόμενες επενδύσεις και την εξασφάλιση θέσεων εργασίας για έλληνες επιστήμονες, την αποδυνάμωση της παραπαιδείας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (αφού η το δίλημμα για πολλές οικογένειες δεν θα είναι αποκλειστικά επιτυχία στις εξετάσεις ή φυγή στο εξωτερικό) και τα όποια άλλα οφέλη και, σε τελική ανάλυση, με δυνατότητα ελέγχου της ποιότητας των σπουδών.

> Η αίσθηση που έχω είναι ότι όσοι αντιδρούν στις αλλαγές που συζητούνται σήμερα απλώς δεν θέλουν να συμβεί καμία αλλαγή - ποτέ!

Αναγνώστη, τα έγραφα όλα αυτά όταν σκέφθηκα το απόλυτο επιχείρημα για τη μη αναγνώριση των εργαστηρίων ελευθέρων σπουδών ως πανεπιστημίων. Σκέψου τι έχει να γίνει εάν τεθούν υπό κρατικό έλεγχο ή υποχρεωθούν να λειτουργούν με καθορισμένο από το κράτος τρόπο ή καπελωθούν και αυτά από το εκπαιδευτικό-πολιτικό κατεστημένο ή - φρίκη της φρίκης - θεωρηθούν και οι δικοί τους χώροι "άσυλο". ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΚΑΤΑΝΤΗΣΟΥΝ ΣΑΝ ΤΑ ΚΡΑΤΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ!!! Και όλα αυτά γιατί; Για να μπορούν και οι δικοί τους απόφοιτοι να μπαίνουν στο λίμπο του Δημοσίου; Όχι, καλύτερα έτσι!

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Δεν νομίζω ότι έχει σχέση, αλλά δεν θέλω να στερήσω από πιθανούς συζητητές την ευκαιρία να μου καταλογίσουν μεροληψία, για αυτό θα αναφέρω ότι έκανα το πρώτο στάδιο των σπουδών μου σε εργαστήριο ελευθέρων σπουδών, σε κάποιο κολέγιο. Να μην ξεχάσω να συμπληρώσω ότι φοίτησα επί τέσσερα έτη εντελώς δωρεάν λόγω της υψηλής βαθμολογίας μου, όταν κάποιοι συνομήλικοί μου πλήρωναν ακριβά τις δικές τους σπουδές σε δημόσια πανεπιστήμια ή, ακόμη χειρότερα, σε ΤΕΙ τεχνολόγων μεγεθυντών πέους στο Στραβό Νερό, καταβάλλοντας αστρονομικά ποσά σε ενοίκιο για εκείνο τον μετασκευασμένο κοτέτσι και έχοντας εξασφαλίσει ένα πλούτο αμάθειας και πολλά χρόνια ανεργίας. Γράφω όλα τα παραπάνω επειδή συνήθως εκφράζω τις απόψεις μου για ορισμένα βασικά θέματα. Στην ηλικία μου, με χρόνια στην αγορά εργασίας και ήδη με μια επαγγελματική πορεία που απέχει πολύ από το στάδιο των σπουδών δεν έχω κανένα συμφέρον από τις όποιες εξελίξεις. Παιδιά δεν έχω ούτε επιθυμώ να αποκτήσω, καθώς είμαι φύσει απαισιόδοξος. Παρακολουθώ τις εξελίξεις ως παρατηρητής και χαμογελώ πού και πού με τις όποιες φαιδρότητες. Σε αυτή τη χώρα, όποιος παίρνει τα πράγματα στα σοβαρά υποφέρει, κάτι που ξεχνάω συχνά.

Να μην ξεχάσω και κάτι τελευταίο, τον ορισμό του πανεπιστημιακού ασύλου:

Να επιβάλλεις καθεστώς τρόμου και ανελευθερίας, να προβαίνεις σε κάθε παρανομία, να πλακώνεις στο ξύλο όποιον διαφωνεί μαζί σου και να απαγορεύεις στον συμφοιτητή σου να αποκτήσει παιδεία (εάν τύχει να είσαι και εσύ, ο καταληψίας-αριστεριστής-αναρχοαυτόνομος-κουκουλοφόρος-διακινητής ναρκωτικών φοιτητής) επικαλούμενος την ιερότητα του πανεπιστημίου ως χώρου παροχής παιδείας και ελεύθερης ανταλλαγής ιδεών - ενώ καταστρέφεις το ίδιο το πανεπιστήμιο και όσα αυτό εκπροσωπεί.

Σκέψεις, απόψεις και αφορισμοί περί παιδείας

Η παιδεία είναι συνυφασμένη με την ελευθερία, την πρωτοβουλία και τον πειραματισμό. Η ιδέα ενός θεσμικά κατοχυρωμένου μονοπωλίου για την παιδεία, έστω και κρατικού, με βρίσκει κάθετα αντίθετο.

Ναι στα ιδιωτικά πανεπιστήμια, κερδοσκοπικά και μη, είναι αδιάφορο. Αυτό που έχει σημασία είναι η δυνατότητα πρόσβασης στην ανώτατη εκπαίδευση και των οικονομικά αδυνάτων, όχι το αν όλο το εκπαιδευτικό σύστημα θα έχει δημόσιο χαρακτήρα. Η παιδεία σήμερα στην Ελλάδα δεν έχει κανένα χαρακτήρα. Μοναδικό κριτήριο ενός εκπαιδευτικού συστήματος ή ιδρύματος είναι το τελικό αποτέλεσμα.

Ναι λοιπόν στην αξιολόγηση των πανεπιστημίων και του διδακτικού προσωπικού. Είμαι βέβαιος όμως ότι αν αυτή γίνει σωστά, θα πρέπει να "κοπούν" πολλά δημόσια πανεπιστήμια και να πάρουν πόδι πολλοί βολεμένοι καθηγητές.

Όχι στο χάος και στην ασυδοσία που επικρατεί σήμερα στα πανεπιστήμια. Τα σκάνδαλα ατασθαλιών στα πανεπιστήμια που βλέπουν κατά καιρούς το φως της δημοσιότητας εκτιμώ ότι είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Προσωπική εμπειρία από τις μεταπτυχιακές μου σπουδές στην Αγγλία: Η γραμματέας του πανεπιστημίου έρχεται και με ψάχνει. Ο κοσμήτορας (dean) της σχολής με χρειάζεται για να μεταφράζω κατά την τηλεφωνική επικοινωνία που έχει με Έλληνα καθηγητή. Είναι εξοργισμένος διότι ο τύπος απαιτεί τα κονδύλια ενός κοινού προγράμματος που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση να κατατίθενται σε προσωπικό του λογαριασμό! (Ευτυχώς, τελικά βρέθηκε άλλος μεταφραστής και γλίτωσα από αυτό το δυσάρεστο έργο.) Καταλαβαίνετε λοιπόν ότι είναι εύλογο ορισμένοι να μην θέλουν κανέναν έλεγχο μέσα στα πανεπιστήμια και το μαγαζάκι να παραμείνει μαγαζάκι. Ειρήσθω εν παρόδω, κάτι άλλο που μου είχε κάνει εντύπωση στην Αγγλία, ήταν η έλλειψη σοβαροφάνειας και η προσιτότητα του ακαδημαϊκού προσωπικού. Ακόμη και τον κοσμήτορα, για να τον δεις, αρκούσε να κτυπήσεις την πόρτα του (ένας άνετος τύπος που αν δεν συνέτρεχε κάποια επίσημη περίσταση ερχόταν με το τζιν του). Στην Ελλάδα, όλοι είναι εξαιρετικά σοβαροφανείς και δυσθεώρητοι, είναι καθηγηταράδες βλέπεις, φτάνει που φιλούν κατουρημένες ποδιές για να εκλεγούν στη θέση τους, μην τα ισοπεδώνουμε και όλα ε;

Άκουσα ότι οι καθηγητές που απεργούν πληρώνονται κανονικότατα. Αυτό με προσβάλλει ως φορολογούμενο ελεύθερο επαγγελματία με μηδενική προστασία και δικαιώματα, που πρέπει όμως να πληρώνω φόρους για τους μισθούς τους, το θεωρώ απαράδεκτο. Αν ζούσαμε σε κοινωνία πολιτών, αυτό θα ήταν αιτία έντονων αντιδράσεων.

Όχι στις κλίκες και τα διαπλεκόμενα κοματικοποιημένων φοιτητών - καθηγητικής νομενκλατούρας εντός των πανεπιστημίων. Όχι στη διάκριση των φοιτητών με βάση τις πολιτικές τους πεποιθήσεις (υπάρχουν καθηγητές που αποφασίζουν για το αν θα δώσουν συστατική επιστολή με αυτό το κριτήριο) . Όχι στις συναλλαγές για την ανάδειξη των διοικήσεων.

Ναι στην υποχρεωτική παρακολούθηση των μαθημάτων. Όχι σε φοιτητές και καθηγητές που απουσιάζουν από τα αμφιθέατρα, οι μεν μη διδασκόμενοι ή δε μη διδάσκοντες.

Το ότι πολλά πανεπιστήμια εμφανίζουν εικόνα τεκέδων, χώρων ανεξέλεγκτης αφισοκόλλησης, χωματερής ή σπασμένων ουρητηρίων, και ενίοτε μυρίζουν και έτσι, δεν οφείλεται στην έλλειψη κονδυλίων, οφείλεται στη συμπεριφορά όσων φοιτούν σε αυτά.

Αντιλαμβάνομαι την πρεμούρα για τη διατήρηση του ασύλου. Εάν δεν υπήρχε, η αστυνομία θα μπορούσε να επεμβαίνει όταν οι δύστυχοι που κατοικούν κοντά σε αυτά διαμαρτύρονται για τη φασαρία από τα συχνά πάρτι που δίνουν οι νεολαίοι. Οι νόμοι για το άσυλο πρέπει να αλλάξουν ώστε να μην καλύπτονται από αυτό παράνομες πράξεις και εγκληματικά στοιχεία.

Πιο ξύλινο λόγο από αυτό των πολιτικών, μόνο από τους φοιτητές και τους εκπροσώπους τους έχω ακούσει. Ιδεοληψίες και αγραμματοσύνη.

Φυσικά και τα πανεπιστήμια πρέπει να συνεργάζονται με τις επιχειρήσεις. Είναι καλό και για την εκπαίδευση και για την οικονομία. Επίσης, φυσικά και πρέπει στα προγράμματα σπουδών να λαμβάνονται υπόψη ΚΑΙ οι ανάγκες της αγοράς. Μια βασική λειτουργία των ανωτάτων σχολών, ιδίως των εφαρμοσμένων επιστημών, είναι να παρέχουν στελέχη που μπορούν να προσφέρουν στην παραγωγή και στη δημιουργία πλούτου.

Θεωρώ αυτές τις κινητοποιήσεις αίσχη. Ένα κατεστημένο και νεολαίοι με ιδέες προκάτ προσπαθούν να υπερασπιστούν για άλλη μια φορά τα "κεκτημένα" και το δικαίωμα να διαφεντεύουν το "μαγαζάκι"* τους, την παράγκα αν προτιμάτε.

Νομίζω ότι αυτό το οποίο υπερασπίζονται οι κινητοποιήσεις είναι μια παιδεία αδιαφοροποίητη (όλα τα πτυχία το ίδιο, όλοι το ίδιο, αναρωτιέμαι γιατί δεν διεκδικούν και την κατάργηση της βαθμολογίας) που καταλήγει σε ένα πτυχίο που ισοδυναμεί με ορισμένα μόρια για το διορισμό στο δημόσιο ή σε μια ημι-κρατική τράπεζα ή ΔΕΚΟ. Θέλουν ένα πανεπιστήμια που θα παράγει δημόσιους υπαλλήλους και εκπαιδευτικούς για να παράγουν άλλους δημόσιους υπαλλήλους και εκπαιδευτικούς για να παράγουν άλλους δημόσιους υπαλλήλους και εκπαιδευτικούς για να παράγουν άλλους δημόσιους υπαλλήλους και εκπαιδευτικούς για να παράγουν άλλους δημόσιους υπαλλήλους και εκπαιδευτικούς για να παράγουν άλλους δημόσιους υπαλλήλους και εκπαιδευτικούς για να παράγουν άλλους δημόσιους υπαλλήλους και εκπαιδευτικούς για να παράγουν άλλους δημόσιους υπαλλήλους και εκπαιδευτικούς για να παράγουν άλλους δημόσιους υπαλλήλους και εκπαιδευτικούς για να παράγουν άλλους δημόσιους υπαλλήλους και εκπαιδευτικούς ........................................................................

Με άλλα λόγια, δημόσιο φορ έβερ και στείλτε αλλού το λογαριασμό. Αν οι κινητοποιήσεις αναστείλουν και αυτή την προσπάθεια για να αλλάξει κάτι, έστω και με αυτές τις κολοβωμένες και δειλές μεταρρυθμίσεις, ο λογαριασμός θα έλθει κάποια στιγμή και θα είναι βαρύς (νομίζω ότι ήδη τον πληρώνουμε).

Θέλετε αληθινή επανάσταση; Θέλετε εγγυημένη επιτυχία; Ας ξεσηκωθούν όλοι οι ελεύθεροι επαγγελματίες, οι ιδιωτικοί υπάλληλοι, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ας αρνηθούμε να καταβάλουμε, όχι τέλος για την ΕΡΤ, αλλά φόρους και ΦΠΑ, αν δεν διορθωθούν τα κακώς κείμενα. Να δεις για πότε γονατίζει το άθλιο ντοβλέτι, χωρίς απεργίες, χωρίς διαδηλώσεις, χωρίς αίματα και φασαρίες.

Φτάνει πια με όλο αυτό το σκοτάδι! Η χώρα στενάζει κάτω από αυτό το καθεστώς Λεβιάθαν και τις στρεβλωμένες αξίες και τα εκτρωματικά κατεστημένα που γεννά. Δεν πρέπει να επιτραπεί η ανάσχεση των μεταρρυθμίσεων. Εάν πρέπει να απαιτηθεί κάτι, αυτό πρέπει να είναι να γίνουν ακόμη πιο τολμηρές.

Φυσικά, τα παραπάνω δεν αφορούν σε όλους τους καθηγητές και τους φοιτητές, παντού υπάρχουν οι φωτεινές εξαιρέσεις.


* Δημόσιο λειτούργημα το οποίο διοριστήκαμε να επιτελούμε και θεωρούμε τσιφλίκι που κληρονομήσαμε από τον πατέρα μας και το νεμόμαστε όπως μας γουστάρει, με γνώμονα κυρίως το προσωπικό μας συμφέρον.